Τα βασικά σημεία του νομοσχεδίου για την ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης παραθέτει το υπ. Εργασίας ταυτόχρονα με την ανάρτηση σε δημόσια διαβούλευση του νομοσχεδίου με θέμα «Ενίσχυση της επαγγελματικής ασφάλισης: περισσότερες δυνατότητες για εργαζόμενους και επιχειρήσεις, διεύρυνση των επιλογών συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης».
Αντικείμενο του νομοσχεδίου είναι η βελτίωση του υφιστάμενου πλαισίου της επαγγελματικής ασφάλισης, ώστε να γίνει πιο απλό, πιο λειτουργικό, πιο προστατευτικό και πιο ελκυστικό για εργαζομένους και επιχειρήσεις.
«Με γνώμονα τη βελτίωση της ποιότητας ζωής των συμπολιτών μας δημιουργούμε ένα πιο σύγχρονο και αξιόπιστο συμπληρωματικό πλαίσιο ασφάλισης επιπλέον του πρώτου πυλώνα ασφάλισης, του e-ΕΦΚΑ. Με τις νέες ρυθμίσεις, δίνουμε στους εργαζόμενους τη δυνατότητα πρόσθετης συνταξιοδοτικής προστασίας. Καθιστούμε τις επιχειρήσεις πιο ανταγωνιστικές δίνοντάς τους τη δυνατότητα επιπλέον παροχών και κινήτρων, που θα τις βοηθήσουν να προσελκύουν νέο αλλά και να διατηρούν το υφιστάμενο ανθρώπινο δυναμικό τους. Σήμερα βάζουμε τα θεμέλια για καλύτερη συνταξιοδοτική προοπτική στο μέλλον», δήλωσε η Υπουργός Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης Νίκη Κεραμέως.
Το ασφαλιστικό μας σύστημα απαρτίζεται από τρεις πυλώνες.
Πυλώνας 1: Υποχρεωτική ασφάλιση
Αποτελεί τον κύριο και ισχυρό πυλώνα του συστήματος με βασικό φορέα τον e-ΕΦΚΑ, καθώς και το ΤΕΚΑ. Η στήριξη, η προστασία, η θωράκιση και η συνεχής βελτίωση του αποτελεί την κύρια αποστολή και προτεραιότητα του Κράτους
Πυλώνας 2: Επαγγελματική ασφάλιση
Περιλαμβάνει τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης και τα ομαδικά επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστικά συμβόλαια, τα οποία προσφέρουν πρόσθετες συνταξιοδοτικές παροχές.
Πυλώνας 3: Ιδιωτική ασφάλιση
Πρόκειται για τα ατομικά ασφαλιστικά συμβόλαια.
Βασικός στόχος του προτεινόμενου σχεδίου νόμου είναι η ενίσχυση του δεύτερου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος, της επαγγελματικής ασφάλισης, μέσα από τη δημιουργία ενός σύγχρονου και ανταγωνιστικού πλαισίου συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής αποταμίευσης. Το νέο πλαίσιο θα επιτρέψει μεγαλύτερη ευελιξία, θα ενισχύσει την προστασία του θεσμού και θα καταστήσει την επαγγελματική ασφάλιση πιο ελκυστική για ασφαλισμένους και επιχειρήσεις.
Το σχέδιο νόμου εισάγει τρεις σημαντικές αλλαγές:
Η πρώτη μεγάλη αλλαγή είναι η εισαγωγή των Ανοιχτών Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης, ώστε να διευκολυνθεί η πρόσβαση μικρότερων επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών στην επαγγελματική ασφάλιση. Η ανάγκη αυτή συνδέεται με τη δομή της ελληνικής οικονομίας, όπου μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων είναι μικρές επιχειρήσεις με περιορισμένο αριθμό εργαζομένων, για τις οποίες είναι δύσκολη η δημιουργία αυτοτελούς Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης.
Η δεύτερη μεγάλη αλλαγή αφορά στον εξορθολογισμό του φορολογικού πλαισίου, καθιστώντας την επαγγελματική ασφάλιση πιο ελκυστική για εργαζόμενους και επιχειρήσεις. Με το συγκεκριμένο νομοσχέδιο βελτιώνονται τα φορολογικά κίνητρα, με αποσύνδεση από τα έτη ασφάλισης και σύνδεση με την ηλικία του ασφαλισμένου, κατά τρόπο πιο απλό και λειτουργικό. Παράλληλα, καταργείται η φορολογική ποινή όσων εργαζομένων αποφασίζουν να εισέλθουν στην επαγγελματική ασφάλιση σε μεγαλύτερη ηλικία.
Η τρίτη σημαντική κεντρική παρέμβαση για την προστασία των ασφαλισμένων αφορά στην πλήρη φορητότητα των δικαιωμάτων τους, ώστε η αλλαγή εργασίας ή επαγγελματικής κατάστασης να μην οδηγεί σε απώλεια ή αποδυνάμωση κατοχυρωμένων δικαιωμάτων. Ένας εργαζόμενος που αλλάζει εργασία θα μπορεί να μεταφέρει ευκολότερα τα κατοχυρωμένα δικαιώματά του σε νέο φορέα επαγγελματικής ασφάλισης. Παράλληλα, εισάγεται ομαδική φορητότητα, καθώς θεσπίζεται η δυνατότητα μεταβίβασης ολόκληρων συνταξιοδοτικών προγραμμάτων από ΤΕΑ σε ΤΕΑ, από ΤΕΑ σε ΟΑΠΕΣ, από ΟΑΠΕΣ σε ΤΕΑ και από ΟΑΠΕΣ σε ΟΑΠΕΣ. Επιπλέον, διευκολύνεται η κινητικότητα στην αγορά εργασίας με τη θέσπιση της ατομικής φορητότητας. Η φορητότητα συνδυάζεται με ισχυρές εποπτικές δικλίδες προστασίας των ασφαλισμένων που ασκεί η Τράπεζα της Ελλάδος, ώστε η ενίσχυση της ευελιξίας να συνοδεύεται από αντίστοιχη ενίσχυση της προστασίας των ασφαλισμένων.
Το νέο πλαίσιο για την Επαγγελματική Ασφάλιση έχει οφέλη για τους ασφαλισμένους, τις επιχειρήσεις, αλλά και για την Οικονομία της χώρας.
Για τους ασφαλισμένους, ενισχύει το συνταξιοδοτικό εισόδημα, διευκολύνει την πρόσβαση σε συμπληρωματική συνταξιοδοτική προστασία, προστατεύει και δίνει τη δυνατότητα φορητότητας κατοχυρωμένων δικαιωμάτων, προστατεύει τους ελεύθερους επαγγελματίες, παρέχει περισσότερη διαφάνεια και καλύτερη ενημέρωση για την πορεία της επένδυσής τους και δίνει τη δυνατότητα πρόσθετων παροχών.
Για τις επιχειρήσεις, δίνει κίνητρο προσέλκυσης και διατήρησης εργαζομένων, παρέχει τη δυνατότητα εργοδοτικής παροχής μέσω συλλογικής σύμβασης, ενισχύει το employer branding και την εταιρική κοινωνική ευθύνη, δίνει τη δυνατότητα διαχείρισης επενδυτικών κεφαλαίων και κεφαλαιακής- επενδυτικής ενίσχυσης και καθιστά πιο λειτουργικό το πλαίσιο για μικρότερες επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα δυσκολεύονται να αξιοποιήσουν επαγγελματική ασφάλιση.
Και όλα αυτά με σημαντικά φορολογικά κίνητρα και ωφέλειες για όλους, εργαζόμενους, επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες
Για την Οικονομία, συσσωρεύει επενδυτικά κεφάλαια, διοχετεύει τη ρευστότητα στην οικονομία και αποτρέπει τη φυγή κεφαλαίων, ενισχύει τη μακροπρόθεσμη αποταμίευση των νοικοκυριών, δημιουργεί νέες θέσεις εργασίας στον χρηματοοικονομικό κλάδο και αξιοποιεί την επαγγελματική ασφάλιση ως εργαλείο μακροπρόθεσμης αποταμίευσης, επένδυσης και ενίσχυσης της συνταξιοδοτικής επάρκειας.
Της διαμόρφωσης του νομοσχεδίου προηγήθηκε στενή συνεργασία με την Τράπεζα της Ελλάδος και εκτενής διαβούλευση της Υπουργού Νίκης Κεραμέως, της Υφυπουργού Άννας Ευθυμίου και του Γενικού Γραμματέα Κωνσταντίνου Τσαγκαρόπουλου με τους κοινωνικούς εταίρους, την Ελληνική Ένωση Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΕΛΕΤΕΑ) και την Ένωση Ασφαλιστικών Εταιρειών Ελλάδος (ΕΑΕΕ). Από τον διάλογο προέκυψαν σημαντικές προτάσεις, μεγάλος αριθμός εκ των οποίων ενσωματώθηκε στο σχέδιο νόμου.
Το νομοσχέδιο έχει αναρτηθεί στην ηλεκτρονική διεύθυνση https://opengov.gr/ypergasias/deliberations/enischysi-tis-epaggelmatikis-asfalisis-perissoteres-dynatotites-gia-ergazomenoys-kai-epicheiriseis/?show_intro=1 και θα παραμείνει σε διαβούλευση μέχρι τις 27 Ιουλίου 2026. Οι προτάσεις που θα κατατεθούν θα ληφθούν υπόψη για την τελική διαμόρφωση του νομοσχεδίου.
14+1 Ερωτήσεις και Απαντήσεις για το νέο σχέδιο νόμου του Υπουργείου Εργασίας και Κοινωνικής Ασφάλισης για τη βελτίωση του πλαισίου επαγγελματικής ασφάλισης: περισσότερες δυνατότητες για εργαζόμενους και επιχειρήσεις
1. Τι είναι η επαγγελματική ασφάλιση;
Το ασφαλιστικό σύστημα έχει τρεις πυλώνες.
- Ο πρώτος πυλώνας είναι η υποχρεωτική ασφάλιση, με βασικό φορέα τον e-ΕΦΚΑ, καθώς και το ΤΕΚΑ. Είναι ο κύριος και ισχυρός πυλώνας του συστήματος.
- Ο δεύτερος πυλώνας είναι η επαγγελματική ασφάλιση. Περιλαμβάνει τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης («ΤΕΑ») και τα ομαδικά επαγγελματικά συνταξιοδοτικά ασφαλιστικά συμβόλαια, τα οποία προσφέρουν πρόσθετες συνταξιοδοτικές παροχές.
- Ο τρίτος πυλώνας είναι η ιδιωτική ασφάλιση και αφορά τα προσωπικά ασφαλιστικά συμβόλαια.
Άρα, η επαγγελματική ασφάλιση είναι μια πρόσθετη συνταξιοδοτική δυνατότητα, συνδεδεμένη με την εργασία ή την επαγγελματική δραστηριότητα του ασφαλισμένου.
2. Τι προβλέπει το νέο σχέδιο νόμου και τι επιδιώκει στην πράξη;
Το σχέδιο νόμου βελτιώνει το υφιστάμενο πλαίσιο της επαγγελματικής ασφάλισης, δηλαδή του δεύτερου πυλώνα του ασφαλιστικού συστήματος, με στόχο περισσότερες δυνατότητες για εργαζόμενους και επιχειρήσεις.
Ο ν. 5078/2023 αποτέλεσε μια σημαντική τομή, καθώς ήταν το πρώτο βήμα που φώτισε τον δεύτερο πυλώνα ασφάλισης. Αξιοποιώντας την εμπειρία από τα πρώτα δύο χρόνια εφαρμογής του και τις προτάσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, η οποία εποπτεύει τα Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης από την 1η Ιανουαρίου 2025, εντοπίστηκαν εκείνα τα σημεία που χρήζουν βελτίωσης για την περαιτέρω ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα.
Στην πράξη, το σχέδιο νόμου κινείται σε τρεις βασικούς άξονες:
- Πρώτον, ευελιξία και απλούστευση της λειτουργίας των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης. Δημιουργούνται Ανοιχτά ΤΕΑ, απλοποιείται η λειτουργία των Ταμείων και διευκολύνεται η πρόσβαση μικρότερων επιχειρήσεων και ελεύθερων επαγγελματιών.
- Δεύτερον, πιο ελκυστική επαγγελματική ασφάλιση για εργαζόμενους και επιχειρήσεις. Βελτιώνεται το φορολογικό πλαίσιο, προβλέπονται προγράμματα υγείας και ασφάλιση μελών οικογένειας, και δημιουργείται νέο ομαδικό ασφαλιστικό προϊόν επαγγελματικής συνταξιοδότησης.
- Τρίτον, ενίσχυση της προστασίας των ασφαλισμένων. Προβλέπεται φορητότητα δικαιωμάτων, περισσότερη διαφάνεια, προστασία σε περίπτωση ανεργίας, αναβάθμιση του επενδυτικού πλαισίου, σαφέστερος ρόλος της χρηματοδοτούσας επιχείρησης και ισχυρότερο δικαίωμα ενημέρωσης.
Σκοπός είναι καλύτερο πλαίσιο σήμερα και περισσότερες δυνατότητες αύριο: πρόσθετο συνταξιοδοτικό εισόδημα, μεγαλύτερη ασφάλεια, φορητότητα δικαιωμάτων, περισσότερη διαφάνεια και πρόσθετες παροχές.
3. Γιατί χρειάζεται η μεταρρύθμιση;
Η Ελλάδα παραμένει μία από τις λιγότερο ανεπτυγμένες χώρες του ΟΟΣΑ στον τομέα της επαγγελματικής ασφάλισης. Τα περιουσιακά στοιχεία των ΤΕΑ αντιστοιχούν σε ποσοστό μικρότερο του 1% του ΑΕΠ, έναντι περίπου 50% στις χώρες του ΟΟΣΑ με ώριμα συστήματα δεύτερου πυλώνα ασφάλισης. Σήμερα λειτουργούν 27 Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης, με περίπου 55.000 ασφαλισμένους και μέσο ατομικό λογαριασμό περίπου 10.500 ευρώ. Τα στοιχεία αυτά δείχνουν ότι υπάρχει σημαντικό περιθώριο ανάπτυξης, εφόσον το πλαίσιο γίνει πιο φιλικό, πιο λειτουργικό και πιο προστατευτικό. Η ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα αναμένεται να έχει σημαντικά οφέλη για το ίδιο το ασφαλιστικό σύστημα και την εθνική οικονομία, για τις επιχειρήσεις αλλά κυρίως για τους ασφαλισμένους, καθώς θα τους κατοχυρώσει μια σημαντική συμπληρωματική συνταξιοδοτική προστασία και καλύτερες παροχές στο μέλλον. Η ανάγκη αυτή γίνεται πιο έντονη αν ληφθεί υπόψη η γήρανση του πληθυσμού και η αύξηση του προσδόκιμου ζωής σε πανευρωπαϊκό επίπεδο. Η ανάπτυξη του δεύτερου πυλώνα αποτελεί βασικό εργαλείο για την ενίσχυση αυτής της συμπληρωματικής συνταξιοδοτικής δυνατότητας για όλους τους πολίτες τα επόμενα χρόνια.
4. Αν συμμετέχω στην επαγγελματική ασφάλιση, επηρεάζεται η κύρια ασφάλισή μου;
Όχι. Η επαγγελματική ασφάλιση δεν καταργεί, δεν αντικαθιστά και δεν μειώνει την κύρια ασφάλιση. Ο πρώτος πυλώνας, δηλαδή η υποχρεωτική ασφάλιση μέσω e-ΕΦΚΑ και ΤΕΚΑ, παραμένει ο βασικός πυλώνας του ασφαλιστικού συστήματος, του οποίου η στήριξη, η προστασία – θωράκιση και η συνεχής βελτίωση, αποτελεί την κύρια αποστολή και προτεραιότητα του Κράτους. Η προτεραιοποίηση αυτή και συνολικά ο πρώτος πυλώνας δεν επηρεάζεται καθόλου από τις προτεινόμενες διατάξεις. Η επαγγελματική ασφάλιση, δηλαδή ο δεύτερος πυλώνας, λειτουργεί συμπληρωματικά. Δίνει τη δυνατότητα για πρόσθετη συνταξιοδοτική προστασία και καλύτερες παροχές στο μέλλον, χωρίς με κανένα τρόπο να επηρεάζονται τα δικαιώματα που απορρέουν από την κύρια ασφάλιση.
5. Πώς μπορεί να ενταχθεί εργαζόμενος, επιχείρηση ή ελεύθερος επαγγελματίας στην επαγγελματική ασφάλιση;
Ένας εργαζόμενος μπορεί να ενταχθεί εφόσον η επιχείρηση στην οποία εργάζεται συμμετέχει σε σχήμα επαγγελματικής ασφάλισης ή προσφέρει αντίστοιχη παροχή. Στην πράξη, μια επιχείρηση μπορεί, με συμφωνία με τους εργαζομένους ή μέσω συλλογικής σύμβασης όπου προβλέπεται, να αξιοποιήσει την επαγγελματική ασφάλιση ως εργοδοτική παροχή. Αυτό μπορεί να γίνει μέσω δημιουργίας Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης (ΤΕΑ), μέσω προσχώρησης σε Ανοιχτό ΤΕΑ ή μέσω του νέου ομαδικού ασφαλιστικού προϊόντος επαγγελματικής συνταξιοδότησης (ΟΑΠΕΣ).
- Για τον εργαζόμενο, το πρακτικό όφελος είναι ότι μπορεί να αποκτήσει πρόσθετη συνταξιοδοτική αποταμίευση και πρόσθετες παροχές στο μέλλον, χωρίς να επηρεάζεται η κύρια ασφάλισή του.
- Για την επιχείρηση, το πρακτικό όφελος είναι ότι αποκτά ένα πρόσθετο εργαλείο παροχών προς το προσωπικό της, το οποίο μπορεί να χρησιμοποιηθεί και ως εργαλείο ανταγωνιστικού πλεονεκτήματος για την προσέλκυση και διακράτηση προσωπικού
- Για τον ελεύθερο επαγγελματία, η πρόσβαση σε αυτή τη συμπληρωματική συνταξιοδοτική δυνατότητα διευκολύνεται κυρίως μέσω της συμμετοχής της επαγγελματικής του ένωσης κυρίως στα Ανοιχτά ΤΕΑ.
Και όλα αυτά με σημαντικά φορολογικά κίνητρα και ωφέλειες για όλους, εργαζόμενους, επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες.
6. Τι είναι τα Ανοιχτά ΤΕΑ και γιατί έχουν σημασία για μικρές επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες;
Τα Ανοιχτά Ταμεία Επαγγελματικής Ασφάλισης λειτουργούν σαν Ταμεία-ομπρέλα. Θα λαμβάνουν άδεια λειτουργίας από την Τράπεζα της Ελλάδος, εφόσον εντάσσουν τη λειτουργία της κανονιστικής συμμόρφωσης στο σύστημα διακυβέρνησής τους, ως ενισχυμένη δικλείδα ασφαλείας της λειτουργίας τους. Στη συνέχεια, θα μπορούν να δέχονται νέες επιχειρήσεις, συλλογικούς φορείς και συνδικαλιστικές οργανώσεις, με απλές διαδικασίες και χωρίς καμία προηγούμενη εποπτική έγκριση για κάθε επιμέρους προσχώρηση. Η προσχώρηση στα Ανοιχτά ΤΕΑ δεν θα απαιτεί το κατώφλι των 100, όπως ισχύει σήμερα για την ίδρυση ενός αυτοτελούς ΤΕΑ. Η πρακτική τους σημασία είναι μεγάλη για μικρότερες επιχειρήσεις και ελεύθερους επαγγελματίες. Στην ελληνική οικονομία μεγάλο μέρος των επιχειρήσεων είναι μικρές επιχειρήσεις με περιορισμένο αριθμό εργαζομένων, για τις οποίες είναι δύσκολη η δημιουργία αυτοτελούς Ταμείου Επαγγελματικής Ασφάλισης. Με τα Ανοιχτά ΤΕΑ, μια μικρότερη επιχείρηση θα μπορεί να συμμετέχει σε οργανωμένο Ταμείο ομπρέλα και να προσφέρει πρόσθετη συνταξιοδοτική παροχή στους εργαζομένους της. Αντίστοιχα, ένας ελεύθερος επαγγελματίας θα μπορεί να αποκτήσει ευκολότερη πρόσβαση στην επαγγελματική συνταξιοδοτική αποταμίευση. Μέσω της συμμετοχής σε Ανοιχτά ΤΕΑ ελαχιστοποιείται και το διαχειριστικό κόστος που συνεπάγεται η λειτουργία ενός ΤΕΑ.
7. Έχω μικρή επιχείρηση. Θα πρέπει να φτιάξω δικό μου Ταμείο;
Όχι. Η λογική των Ανοιχτών ΤΕΑ είναι να διευκολύνουν επιχειρήσεις που δεν μπορούν ή δεν συμφέρει να δημιουργήσουν αυτοτελές Ταμείο. Μια μικρή επιχείρηση θα μπορεί να προσχωρήσει σε Ανοιχτό ΤΕΑ και, μέσα από αυτό, να προσφέρει δικό της πακέτο παροχών στους εργαζομένους της. Το πρακτικό όφελος είναι ότι προσφέρεται πρόσβαση σε ένα εργαλείο που μέχρι σήμερα ήταν δυσκολότερο να αξιοποιηθεί από μικρότερες επιχειρήσεις, εντός ενός πιο ευέλικτου, καθαρού και εποπτευόμενου πλαισίου.
8. Τι αλλάζει στη λειτουργία των ΤΕΑ;
Απλουστεύεται η λειτουργία των Ταμείων Επαγγελματικής Ασφάλισης. Επέρχεται διαχωρισμός του καταστατικού του ΤΕΑ από τα επιμέρους συνταξιοδοτικά προγράμματα που αυτό λειτουργεί. Μέχρι σήμερα, λειτουργικές μεταβολές σε ένα πρόγραμμα απαιτούσαν τροποποίηση του καταστατικού και νέα διαδικασία εποπτικής έγκρισης. Με το νέο πλαίσιο, ένα ΤΕΑ θα μπορεί να δημιουργεί ή να τροποποιεί πρόγραμμα για ήδη συμμετέχουσα χρηματοδοτούσα επιχείρηση με απόφαση του Διοικητικού Συμβουλίου, χωρίς αλλαγή καταστατικού. Παράλληλα, καθορίζονται με σαφήνεια οι κρίσιμες λειτουργίες κάθε ΤΕΑ, όπως η αναλογιστική λειτουργία, η διαχείριση κινδύνων και ο εσωτερικός έλεγχος, ενώ προβλέπεται δυνατότητα outsourcing υπό την εποπτεία της Τράπεζας της Ελλάδος. Στο πλαίσιο αυτό παρέχεται και η δυνατότητα ορισμού εξωτερικών συνεργατών στα Εποπτικά Συμβούλια των ΤΕΑ, με επαρκή επιστημονική εξειδίκευση και εχέγγυα αξιοπιστίας. Στόχος είναι τα ΤΕΑ να λειτουργούν πιο γρήγορα, πιο απλά, πιο ευέλικτα, πιο καθαρά και πιο αποτελεσματικά, με διασφάλιση της εποπτείας και της προστασίας των ασφαλισμένων.
9. Τι αλλάζει στο φορολογικό πλαίσιο και τι σημαίνει για κάποιον που μπαίνει αργότερα στην επαγγελματική ασφάλιση;
Βελτιώνονται τα φορολογικά κίνητρα και το πλαίσιο γίνεται πιο απλό, πιο λειτουργικό και πιο εύκολα εφαρμόσιμο. Οι εισφορές των ασφαλισμένων εκπίπτουν 100% από το φορολογητέο εισόδημα. Επιπλέον το πλαφόν – ανώτατο όριο αυξάνεται σημαντικά με το νέο νόμο και ανέρχεται πλέον σε 35.000 ευρώ ετησίως για τους ελεύθερους επαγγελματίες και σε 35% του ετήσιου εισοδήματος για τους μισθωτούς. Οι εισφορές που τυχόν καταβάλει οικειοθελώς η επιχείρηση – εργοδότης εκπίπτουν φορολογικά ως δαπάνες. Παράλληλα, η φορολογία των παροχών αποσυνδέεται από τα έτη ασφάλισης και συνδέεται πλέον με την ηλικία εξόδου. Για έξοδο από το 62ο έτος μέχρι το 67ο, προβλέπεται φορολόγηση 10% για εφάπαξ παροχή και 5% για σύνταξη. Για έξοδο μετά το 67ο έτος, οι συντελεστές μειώνονται σε 5% για εφάπαξ παροχή και 2,5% για σύνταξη.
Σημαντική αλλαγή είναι επίσης η κατάργηση της πρόσθετης φορολογικής ποινής για πρόωρη εξαγορά. Στις περιπτώσεις αυτές, η παροχή θα φορολογείται ως εισόδημα, χωρίς επιπλέον επιβάρυνση μέσω αυξημένων συντελεστών. Αντίστοιχα, καταργείται το φορολογικό penalty για όσους εργαζόμενους εισέρχονται στην επαγγελματική ασφάλιση σε μεγαλύτερη ηλικία. Για όσους ασφαλίζονται για πρώτη φορά από τα 55 έτη και μετά, εισάγεται ειδικό πλαφόν εισφορών 20.000 ευρώ ετησίως ή 20% του εισοδήματος. Έτσι, ένας εργαζόμενος σε πιο ώριμη επαγγελματική ηλικία μπορεί να ενταχθεί στην επαγγελματική ασφάλιση χωρίς να τιμωρείται φορολογικά επειδή δεν είχε ενταχθεί νωρίτερα.
10. Πόσα επιπλέον χρήματα θα παίρνω;
Δεν υπάρχει ενιαίο ποσό για όλους. Το τελικό πρόσθετο συνταξιοδοτικό εισόδημα εξαρτάται από το πρόγραμμα, τις εισφορές, τη διάρκεια συμμετοχής, τους όρους του φορέα και την πορεία της επένδυσης. Γι’ αυτό έχει σημασία η άμεση και κατανοητή ενημέρωση του ασφαλισμένου, που αποτελεί βασική προτεραιότητα του σχεδίου νόμου. Ταυτόχρονα με την απλοποίηση που φέρνει το νέο πλαίσιο, διευκολύνεται η αποτύπωση του προσδοκώμενου αποτελέσματος της επένδυσης σε ψηφιακή μορφή, ώστε ο ασφαλισμένος να έχει συνεχώς και σε πραγματικό χρόνο την πλήρη εικόνα για την πορεία της αποταμίευσής του ακόμα και στην οθόνη του κινητού του.
11. Μπορεί η επαγγελματική ασφάλιση να μου προσφέρει και άλλες παροχές πέρα από τη σύνταξη;
Ναι. Θεσπίζεται η δυνατότητα των ΤΕΑ να προσφέρουν στα μέλη τους πρόσθετες παροχές, όπως προγράμματα υγείας. Αυτό μπορεί να γίνει με την προϋπόθεση ότι ο σχετικός κίνδυνος καλύπτεται πλήρως από ασφαλιστική ή αντασφαλιστική επιχείρηση ή από πάροχο υπηρεσιών υγείας, μέσω σύμβασης σταθερού κατά κεφαλή κόστους.
Θεσπίζεται επίσης η δυνατότητα ασφάλισης υγείας και των μελών της οικογένειας του άμεσα ασφαλισμένου.
Έτσι, η επαγγελματική ασφάλιση μπορεί να συνδέεται με μελλοντική συνταξιοδοτική προστασία αλλά και με πρόσθετες παροχές που έχουν άμεση αξία για τον εργαζόμενο, τον ελεύθερο επαγγελματία και την οικογένειά του.
12. Τι είναι το ΟΑΠΕΣ και γιατί δημιουργείται;
Το ΟΑΠΕΣ είναι το Ομαδικό Ασφαλιστικό Προϊόν Επαγγελματικής Συνταξιοδότησης. Υπάγεται και αυτό στον δεύτερο πυλώνα, θα δημιουργείται από ασφαλιστικές εταιρείες και θα παρέχει ισοδύναμη προστασία των δικαιωμάτων των ασφαλισμένων με τα προγράμματα των ΤΕΑ. Θα τελεί υπό την αυστηρή επιτήρηση της Τράπεζας της Ελλάδος και θα εντάσσεται στον δεύτερο πυλώνα. Το νέο προϊόν θα λειτουργεί με το ίδιο αυστηρό πλαίσιο εποπτείας που ισχύει για τα ΤΕΑ και με τα ίδια ευνοϊκά φορολογικά κίνητρα. Στόχος είναι η εξομοίωση των όρων λειτουργίας, εποπτείας και φορολογικής μεταχείρισης μεταξύ ΤΕΑ και ΟΑΠΕΣ, ώστε να μη δημιουργούνται στρεβλώσεις στην αγορά. Με τη ρύθμιση αυτή δημιουργείται πιο πλήρες και πιο ανταγωνιστικό πλαίσιο, με περισσότερες επιλογές για επιχειρήσεις και εργαζομένους, αλλά με ενιαίους κανόνες εποπτείας, προστασίας και φορολογικής μεταχείρισης.
13. Τι είναι η φορητότητα δικαιωμάτων και τι γίνεται αν αλλάξω δουλειά ή μείνω άνεργος;
Φορητότητα είναι ο μηχανισμός που ουσιαστικά προστατεύει τους ασφαλισμένους, ώστε κάθε τυχόν αλλαγή εργασίας ή επαγγελματικής κατάστασης να μην οδηγεί σε απώλεια ή αποδυνάμωση κατοχυρωμένων δικαιωμάτων του ασφαλισμένου.
Η ομαδική φορητότητα (καλούμενη μεταβίβαση) αφορά την προβλεπόμενη στο σχέδιο νόμου δυνατότητα μεταβίβασης ολόκληρων συνταξιοδοτικών προγραμμάτων από ΤΕΑ σε ΤΕΑ, από ΤΕΑ σε ΟΑΠΕΣ, από ΟΑΠΕΣ σε ΤΕΑ και από ΟΑΠΕΣ σε ΟΑΠΕΣ.
Η ατομική φορητότητα (καλούμενη μεταφορά) αφορά την αντίστοιχη δυνατότητα για τον ίδιο τον ασφαλισμένο, για τον οποίο προβλέπεται τυποποιημένη και χωρίς χρέωση διαδικασία μεταφοράς των κατοχυρωμένων συνταξιοδοτικών δικαιωμάτων σε νέο ΤΕΑ ή ΟΑΠΕΣ, όταν μεταβάλλεται η επαγγελματική του κατάσταση. Παράλληλα, θεσπίζεται δυνατότητα παραμονής στην επαγγελματική ασφάλιση ακόμη και σε περίπτωση απώλειας της επαγγελματικής ιδιότητας λόγω ανεργίας.
Παράδειγμα: εργαζόμενος που αλλάζει δουλειά θα μπορεί να μεταφέρει ευκολότερα τα δικαιώματά του σε νέο φορέα επαγγελματικής ασφάλισης. Εργαζόμενος που μένει άνεργος δεν θα χάνει αυτομάτως τη συνέχεια στην επαγγελματική ασφάλιση.
14. Πώς ενισχύονται η διαφάνεια, η ενημέρωση, η προστασία των επενδύσεων και ο ρόλος της χρηματοδοτούσας επιχείρησης;
Ενισχύεται οριζόντια η διαφάνεια. Όπως ήδη ισχύει στα ΤΕΑ, θεσπίζονται και για τα ΟΑΠΕΣ υποχρεώσεις καταχώρισης σε δημόσιο μητρώο, κανόνες ορθής διανομής του προϊόντος, πρόληψη συγκρούσεων συμφερόντων και υποχρέωση περιοδικής ενημέρωσης των ασφαλισμένων για την πορεία των επενδύσεών τους. Παράλληλα, θωρακίζεται το δικαίωμα ενημέρωσης των ασφαλισμένων για την επένδυσή τους και ενισχύεται ο εποπτικός ρόλος της Τράπεζας της Ελλάδος μέσω τυποποιημένων διαδικασιών και εντύπων. Εκσυγχρονίζεται επίσης το επενδυτικό πλαίσιο των ΤΕΑ με ανακαθορισμό ανώτατου επενδυτικού ορίου ανά προϊόν, βάσει της ανάγκης διαφοροποίησης του επενδυτικού χαρτοφυλακίου. Παρέχεται δυνατότητα δημιουργίας επενδυτικού προϊόντος ανάλογα με το ιδιαίτερο προφίλ της επαγγελματικής ομάδας στην οποία απευθύνεται. Στόχος είναι ο ασφαλισμένος να γνωρίζει πού βρίσκεται η επένδυσή του, ποια είναι τα δικαιώματά του, ποιοι κανόνες προστασίας εφαρμόζονται και ποιος έχει την ευθύνη για το πρόγραμμα στο οποίο συμμετέχει.
15. Ποια είναι τα βασικά οφέλη για ασφαλισμένους, επιχειρήσεις και την εθνική οικονομία;
Για τους ασφαλισμένους, το νέο πλαίσιο σημαίνει ενίσχυση συνταξιοδοτικού εισοδήματος, ευκολότερη πρόσβαση σε συμπληρωματική συνταξιοδοτική προστασία, προστασία και φορητότητα κατοχυρωμένων δικαιωμάτων, περισσότερη διαφάνεια και καλύτερη ενημέρωση για την πορεία της επένδυσής τους. Προβλέπεται επίσης δυνατότητα πρόσθετων παροχών, όπως προγράμματα υγείας και προστασία μελών οικογένειας. Άρα και δυνατότητα για καλύτερες αποδοχές στο μέλλον και άμεση αξία για τον ασφαλισμένο με παροχές στο παρόν.
Για τις επιχειρήσεις, σημαίνει κίνητρο προσέλκυσης και διατήρησης εργαζομένων, δυνατότητα εργοδοτικής παροχής μέσω συλλογικής σύμβασης, ενίσχυση του employer branding και της εταιρικής κοινωνικής ευθύνης, καθώς και πιο λειτουργικό πλαίσιο για μικρότερες επιχειρήσεις που μέχρι σήμερα δυσκολεύονταν να αξιοποιήσουν την επαγγελματική ασφάλιση.
Για την εθνική οικονομία, σημαίνει συσσώρευση επενδυτικών κεφαλαίων, διοχέτευση ρευστότητας στην οικονομία, αποτροπή φυγής κεφαλαίων, ενίσχυση της μακροπρόθεσμης αποταμίευσης των νοικοκυριών, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στον χρηματοοικονομικό κλάδο και αξιοποίηση της επαγγελματικής ασφάλισης ως εργαλείου μακροπρόθεσμης αποταμίευσης, επένδυσης και ενίσχυσης της συνταξιοδοτικής επάρκειας.
